อะไรคือการพัฒนาการศึกษา?

เมื่อก่อน ผมเคยเป็นคนที่มี passion เรื่องการสอน ส่วนหนึ่งอาจเพราะเรารู้สึกว่า เราเป็นคนที่ย่อยความรู้ได้ดี อธิบายให้คนอื่นเข้าใจง่ายๆ ได้ และอีกส่วนหนึ่งก็รู้สึกว่า การศึกษา เป็นเรื่องใหญ่ ถ้าเราได้มีส่วนในเรื่องการพัฒนาการศึกษา ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม ดูเป็นงานที่มีคุณค่า

แต่ช่วงที่ผ่านมา อะไรหลายๆ อย่างในสังคมรอบตัว ทำให้ผมได้เรียนรู้ว่า บางทีการที่เราชอบสอนคนอื่นกัน เพราะรู้สึกว่าเป็นทำความดีนั้น ที่จริงแล้ว ในหลายๆ กรณี เป็นเพราะเราอยากยัดเยียดความเชื่อของเราให้คนอื่นเชื่อตาม ที่จริงแล้ว มันกลับเป็นความเห็นแก่ตัวอย่างหนึ่งเลยด้วยซ้ำ เพราะคนเรามักชอบให้คนอื่นเห็นด้วยกับเรา ถ้าหว่านล้อมดีๆ ไม่ได้ ก็บังคับเอาดื้อๆ เลยก็ได้ ชอบจริงๆ

เดี๋ยวนี้ ผมกลับกลายเป็นคนที่ไม่ชอบสอนคน คุณไม่เห็นด้วยกับผมก็ไม่เห็นเป็นไร คนเราไม่ต้องเห็นตรงกันทุกเรื่องเสมอไปเท่านั้น ถึงจะคบกันได้ หรือถ้าคุณเห็นด้วยกับผมในเรื่องหนึ่ง ก็ไม่ได้แปลว่าจะทำให้ผมชอบคุณด้วย ถ้าใครเอ่ยถามความเห็นจากผมจริงๆ ผมถึงจะตอบ ถ้าหากไม่ได้ขอความเห็น บ่อยครั้งผมมักนิ่งเฉยเสียมากกว่า

บางทีก็มีคนมาปรึกษาปัญหาชีวิต สมัยก่อนเราก็แนะนำโน้นนี่นั่นเป็นฉากๆ เลย พอมาเห็นทีหลังก็พบว่า ชีวิตของแต่ละคนมันไม่เหมือนกันนี่หว่า สิ่งที่เวิร์กสำหรับเรา อาจจะไม่เวิร์กสำหรับคนอื่นเลยก็ได้ เรื่องแบบนี้ไม่มีใครตัดสินใจได้ดีเท่ากับตัวเองหรอก ใครจะรู้จักตัวเราเองมากกว่าตัวเรา และสิ่งที่ดีที่สุดสำหรับแต่ละคน มันไม่ได้เหมือนกันหรอก ปัญหาที่แท้จริงคือ ทำไมคนเราถึงมักคิดด้วยตนเองไม่ได้ว่า ตัวเราเองต้องการอะไร และอะไรดีสำหรับตัวเรามากกว่า

ที่จริงแล้ว การที่เราคิดว่าการเรียนเป็นการบอกความรู้นั้น มันคือต้นเหตุที่ทำให้การศึกษาของเราไม่ไปไหน จริงๆ แล้ว การศึกษาควรจะเป็นการสร้างแรงจูงใจให้คนแสวงหาคำตอบด้วยตนเอง หรือเป็นการสร้างสภาวะแวดล้อมที่เอื้อแก่การแสวงหาความรู้มากกว่า ครูมีหน้าที่แค่ช่วยให้ลูกศิษย์คิดเองให้เป็น รู้จักตั้งคำถามที่ดี ค้นหาคำตอบเองเป็น วิเคราะห์ แยะแยะ เป็น เหล่านี้ต่างหากที่เป็นความหมายของการศึกษา

เป็นเรื่องยากที่คนไทยจะออกจากกรอบความคิดแบบเดิมเรื่องการศึกษา ยิ่งพวกเขาคิดว่าปัญหาของสังคมไทยคือการศึกษามากเท่าไร ก็ดูเหมือนพวกเขาจะยิ่งอยากยัดเยียดความเชื่อ ความถูกต้อง ความดีงาม ในแบบที่พวกเขาเชื่อ ให้กับคนอื่นๆ ถ้าพูดดีๆ แล้วไม่ยอมเชื่อตาม จะต้องใช้กำลังบังคับ พวกเขาก็มีความกระเหี้ยนกระหือรือที่จะทำ การปฏิรูปการศึกษาแทนที่จะเป็นการปล่อยให้เด็กได้คิดเองบ้าง กลับกลายเป็นการบ่มเพาะคุณธรรมจริยธรรมให้หนักข้อกว่าเดิม ดูเหมือนประเทศเราจะไม่มีวันหลุดออกจากความมืดบอดอันนี้ได้ง่ายๆ เลย

เดี๋ยวนี้ผมกลับคิดว่าคนที่สร้างอินเตอร์เน็ตขึ้นมา หรือคนที่พยายามทำให้เด็กทุกคนไม่ว่ารวยหรือจนสามารถเข้าถึงอินเตอร์เน็ตได้ง่ายเท่าๆ กัน เป็นคนที่มีคุณูปการต่อการศึกษา มากเสียยิ่งกว่าคนที่บริจาคเงินมากมายเพื่อสร้างโรงเรียนประถมซะอีก ปัญหาของบ้านเราคือเด็กเรียนจบมา คิดเองไม่ได้ ทำได้แค่คอยรับคำสั่งคนอื่น ทำตามคนอื่นให้เหมือน ถ้าให้คิดเอาเองว่าควรทำไงดีจะ blank ปราศจากความเป็นผู้นำ พึ่งพาตนเองยังไม่ได้ ทำให้นำผู้อื่นไม่ได้ เพราะถูกฝึกมาให้เชื่อฟัง และทำตามคำสั่ง ตลอดชีวิต และก็ยังอยากจะส่งผ่านวิธีการแบบนี้ต่อไปให้ลูกหลานอีก

2 thoughts on “อะไรคือการพัฒนาการศึกษา?”

  1. เด็กไทยยุคโบราณถามคนแก่ ถามครู ถามรัฐ เด็กไทยสมัยนี้ ถามในกูเกิ้ล แน่นอน ว่าคำตอบที่ได้ย่อมหลากหลาย และ พ้นจากเรื่อง ชาติ ศาสนา น่าคิดต่อไปว่า พวกเขาโตมาจะเป็นคนอย่างไร

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*